Tìm hiểu về Thơ Haiku

Thơ Haiku

Tìm hiểu về Thơ Haiku

Gửi bàigửi bởi BTKimHuong » Thứ 6 Tháng 4 27, 2012 5:56 am

Hình thức thơ Haiku


Toà Ðại Sứ Nhật ở VN năm 2007 có tổ chức một cuộc thi thơ Haiku và ra các thể lệ sau :

Haiku là loại thơ độc đáo của Nhật Bản gồm 17 âm tiết 5 - 7 - 5, ngắt nhịp thành 3 câu. Thể loại này có lịch sử phát triển khoảng 400 năm và phát triển mạnh vào nửa đầu thời kỳ Edo (1603-1868), khi nhà thơ nổi tiếng Matsuo Basho của Nhật Bản sáng tác các bài thơ miêu tả quang cảnh và thiên nhiên trong chuyến du hành khắp đất nước Nhật Bản.

Trong Haiku tiếng Nhật bắt buộc phải có "kigo" (quý ngữ) - dấu hiệu cho biết bài thơ đang miêu tả mùa nào. Thơ Haiku sử dụng thủ pháp biểu hiện tượng trưng, chỉ gợi chứ không tả, thể hiện cảm xúc hay suy tư nào đó và tinh tuý nét Thiền.

Theo thể lệ dự thi, Haiku bằng tiếng Nhật phải có "kigo" (quý ngữ), gồm 3 câu theo thứ tự 5 - 7 - 5 âm tiết. Còn Haiku bằng tiếng Việt gồm 3 câu ngắn, số chữ mỗi câu theo thứ tự không quá 5 - 7 - 5 chữ.

Tóm lại , một bài thơ Haiku hiện nay phải tuân thủ các điều kiện sau :

1/ Bài thơ chỉ có 3 câu không cần vần điệu

2/ Bằng hoặc dưới 17 chữ theo hình thức


Câu 1 : Bằng hoặc dưới 5 chữ
Câu2 : Bằng hoặc dưới 7 chữ
Câu 3 : Bằng hoặc dưới 5 chữ

3/ Miêu tả hiện tượng , không được thể hiện cảm xúc.
:hoa:

( Gửi lại từ GTĐ cũ ) :thongbao:
Hình ảnh
Hình đại diện của thành viên
BTKimHuong
Global Moderator
Global Moderator
 
Bài viết: 1465
Ngày tham gia: Thứ 3 Tháng 4 03, 2012 6:36 pm
Đến từ: K4

Tìm hiểu thêm về Thơ Haiku

Gửi bàigửi bởi BTKimHuong » Thứ 6 Tháng 4 27, 2012 12:46 pm

Tìm hiểu thêm về Thơ Haiku


Haiku (tiếng Nhật: Bài cú) là loại thơ độc đáo của Nhật Bản, xuất phát từ ba câu đầu ( hokku, phát cú) của những bài renga ( liên ca) có tính trào phúng gọi là renga no haikai mà sau gọi tắt là haikai ( bài hài).

Thể thơ haiku được ra đời vào thế kỉ 17 và phát triển mạnh vào thời kì Edo (1603 - 1867) khi đã dần mất đi sắc thái trào phúng mà mang âm hưởng sâu thẳm của Thiền tông.
Thiền sư thi sĩ lỗi lạc Matsuo Basho được thừa nhận là người khai sinh ra haiku và Yosa Buson, Masaoka Shiki đã hoàn thiện nó dưới diện mạo và tên gọi như chúng ta thấy ngày nay. Đây có lẽ là thể thơ ngắn nhất thế giới bởi mỗi bài haiku, mặc dù đôi khi ta vẫn thấy có những hình thức khác, nhưng thường chỉ vỏn vẹn 17 âm tiết trong 3 câu 5+7+5 (17 âm tiết tiếng Nhật có khi chỉ vài ba từ ít ỏi, 3 câu trong cú pháp haiku cũng thường được viết thành một dòng).
Chẳng hạn bài thơ con ếch nổi tiếng sau đây của Matsuo Bashō trong tập Xuân nhật (Haru no hi, 1686) viết chung với đồ đệ, có cú pháp 5+7+5 âm tiết:

Furuikeya (Phư-rư-i-kê-ia)
Kawazu tobikomu (Ka-oa-dư-tô-bi-kô-mu)
Mizu no oto (Mi-dư-nô-ô-tô)
Ao cũ
Con ếch nhảy vào
Vang tiếng nước xao.

Những người làm thơ haiku hôm nay dẫn ta vào giai điệu ấy.Vừa nghe mưa rơi, vừa bất ngờ bắt gặp bài thơ đầy âm vang vô thanh này:

Con cá thở
Bọt bong bóng vỡ
Mưa phùn
(Nguyễn Thế Thọ)

Hãy lắng nghe cá thở, nghe niềm vui của cá. Hãy lắng nghe bọt nước, nghe mưa phùn, nghe giai điệu tinh tế ấy của đời!
Cùng tác giả này, ta lại thấy:

Đóa hướng dương
Nhú trong vườn cỏ
Ngày không mặt trời
(Nguyễn Thế Thọ)

Giữa khát vọng và thất vọng, là đóa hướng dương ấy, trong một ngày không nắng. Vượt lên niềm vui và nỗi buồn là đóa hướng dương ấy. Đóa hoa ấy sống trong sự vắng mặt của mặt trời mà vẫn không tuyệt vọng. Đó mới thật sự là…hướng dương.
Khi thơ haiku làm cuộc viễn du khắp thế giới thì nguyên tắc về KIGO (quý ngữ, hay từ chỉ mùa) không nhất thiết phải tuân thủ. Tuy nhiên, bài haiku sau đây lại dùng “từ mùa” rất tuyệt:

Cúc áo bung ra
Một cõi trắng ngần
Hạ đến
(Trần Đức Việt)

Có một vẻ đẹp hiện đại, đầy gợi cảm trong bài thơ trên. Ta cảm nhận được cái nóng hổi của mùa hạ và hơi mát tinh khiết của một làn da. Mùa thay áo đổi. Giao cảm giữa người và mùa.
Giữa thời hiện đại, thơ haiku vẫn kéo mọi người về với mùa, với thiên nhiên, với trăng:

Trên đầu ngọn cây
Khoảng trống nơi cành khô gãy
Một mảnh trăng lấp đầy
(Phan Thị Kiều Trang)

Hai nửa vầng trăng
Chơi vơi đầu ngọn sóng
Trong cuộc kiếm tìm nhau
(Trần Thị Bích Liên)

Tuy vậy, đó cũng là thiên nhiên trong âm thức hôm nay:

Những chiếc lá vàng
Xoay tròn điệu valse
Nhạc gió
(Vũ Tam Huề)

Ngay cả cái cô tịch thường thấy trong thơ haiku xưa vẫn được cảm ứng trong một tương chiếu bất ngờ:

Cánh chim hải âu
Đáp xuống cột buồm lão ngư
Hai chấm đen trên biển
(Chinh Văn)

Cánh chim và ngư ông giữa biển trời mênh mang vừa gần gũi vừa biệt lập. Có tương duyên mà vẫn cô đơn.
Thơ haiku nói bằng hình ảnh, thường tránh suy lý. Nhưng đôi khi cũng có thể dung hợp, như bài thơ sau đây:

Vượt lên từ biển mây
Fuji nân mặt trời đỏ rực
Gởi trái chín tặng đời
(Nguyễn Bão)

Đảo hoang
Chim én về làm tổ
Nhựa ấm dần trong cây
(Hà Thiên Sơn)

Thời gian
Mắt thuyền không khép
Bến sông xưa ngược chèo
(Văn Luân)

Hình ảnh “Mắt thuyền không khép” và “bến sông xưa” liên kết với khái niệm “thời gian” tạo nên cái đẹp sinh động và gợi mở nhiều ý nghĩa.
Sự khôn cùng và giấc mơ là đề tài cho một bài haiku đơn sơ mà đầy tình người:

Bé gái
Nhặt mảnh chai
Mơ chiếc hài cô tấm
(Trần Đức Việt)

Vậy là cô Tấm đi vào thơ Haiku trong thời chúng ta sống, trong ước vọng và thương yêu, trong bình thường và cái đẹp.
Những người tham gia làm thơ ngay bước đầu đã thể hiện tình yêu say đắm của mình đối với thơ ca, con người và thiên nhiên , chứng tỏ rằng Haiku có thể biểu hiện trong tiếng Việt giàu hình tượng và nhạc điệu. Tiếng Việt có thể phát tiết tinh anh trong thể thơ đặc biệt cô đọng này của Nhật Bản.

Nhân loại gặp nhau trong một chén trà, có một nhà văn đã nói như thế. Và ta có thể thêm rằng, chúng ta gặp nhau, đón đợi các người bạn và bắt gặp bản thân mình trong những vẫn thơ tinh tế mang tên là Haiku.


ST (gửi lại từ GTĐ cũ)
Hình ảnh
Hình đại diện của thành viên
BTKimHuong
Global Moderator
Global Moderator
 
Bài viết: 1465
Ngày tham gia: Thứ 3 Tháng 4 03, 2012 6:36 pm
Đến từ: K4


Quay về Thơ Haiku

Ai đang trực tuyến?

Đang xem chuyên mục này: Không có thành viên nào đang trực tuyến1 khách

cron