Bạch Yến và Đêm Đông

Những giai thọai, huyền thọai và tiểu sử của nghệ sĩ

Bạch Yến và Đêm Đông

Gửi bàigửi bởi VoChieu21 » Thứ 2 Tháng 6 04, 2012 7:29 am

(Petrotimes) - 14 tuổi Bạch Yến chính thức đi hát chuyên nghiệp để kiếm sống, 15 tuổi thành danh trong giới ca sĩ phòng trà của Sài Gòn cũ, 23 tuổi đã có hợp đồng thu hình với Ed Sullivan Show - chương trình truyền hình ăn khách nhất trên toàn Hoa Kỳ, để sau đó là 12 năm du diễn khắp Bắc Mỹ và Nam Mỹ.

Và tới tận bây giờ, Bạch Yến vẫn là ca sĩ Việt Nam duy nhất có sự nghiệp âm nhạc thoát khỏi phạm vi cộng đồng người Việt. Có chuyện rằng, ở tuổi đôi mươi Bạch Yến đã hớp hồn huyền thoại âm nhạc Frank Sinatra.

Quyết liệt là phẩm chất tiên phong của một danh ca

Vóc dáng mảnh mai thon thả, son môi hồng cánh sen rực rỡ, những bước đi nhún nhảy trên đôi giày búp bê màu cam – không thể tin nổi người đàn bà trước mắt tôi đã bước vào tuổi 70. Từ bà tỏa ra hấp lực của vẻ sinh động lạ lùng, câu chuyện mang màu sắc giai thoại trên có thể là thật lắm chứ…

Vào một ngày đông Hà Nội, Bạch Yến ngồi nhìn lại những năm tháng của đời mình: “Tuổi thơ là những ngày tháng lênh đênh theo gánh xiếc, 12 tuổi tôi biểu diễn môtô bay trong gánh xiếc rong của gia đình. Sau này cuộc đời tôi cũng là những chuyến lưu diễn dài ngày. Trời sinh ra mình để làm phận người hát rong…”. Chất giọng mezzo soprano (giọng nữ cao, bay và nhẹ), nhưng khi Bạch Yến hát lại cất lên giọng trầm dày đặc biệt, cô bé 14 tuổi lập tức mang một phong vị lạ tới những đêm nhạc phòng trà. Để được hát trong các Night club và Dancing club (nơi chỉ cho người trên 18 tuổi vào), Bạch Yến phải trang điểm như một thiếu nữ để già hơn tuổi, cô hát toàn tình ca, đủ kiểu tiết điệu để người ta nhảy đầm. Nhớ lại đời sống về đêm của phòng trà, nữ danh ca mơ màng: “Thời đó, âm nhạc chỉ sống trong các phòng trà. Việc đi hát đẹp đẽ lắm, khán giả rất lịch sự và tôn trọng nghệ sĩ. Người ta mặc đẹp, ứng xử lịch lãm với nhau, đi nghe nhạc hay nhảy đầm như việc thưởng lãm một không gian văn hóa”.



15 tuổi, Bạch Yến “lên sao” với nhạc phẩm “Đêm đông”, trở thành giọng ca số 1 của nhạc phòng trà. Bài hát vốn theo điệu Tango – cô đề nghị ban nhạc đổi sang điệu Slow Rock, gây ấn tượng với những đoạn ngừng đột ngột, hoặc hát acapella không dùng nhạc đệm. Cho tới hơn 50 năm sau, “Đêm đông” – vẫn đóng đinh với tên tuổi Bạch Yến. “Năm 1985, nhạc sĩ Nguyễn Văn Thương lúc đó làm Viện trưởng Viện Âm nhạc Quốc gia, sang Paris tình cờ gặp tôi. Ông nói: “Nếu được thì cho tôi mấy bản thâu âm “Đêm đông” mà Bạch Yến hát”. Tôi có gửi lại mấy băng cassette lại khách sạn ông nghỉ và ngỏ lời với nhạc sĩ là nếu được ông tặng bản chép tay nhạc phẩm này, đối với tôi đó là quà tặng ý nghĩa nhất. Ông không nói gì, hẳn còn nỗi ngại ngùng vì lúc đó Việt Nam chưa mở cửa, những Việt kiều như chúng tôi bị coi là có vấn đề về chính trị. Bẵng đi, tận đến năm 1999 khi GS Trần Văn Khê là bố chồng tôi về nước, Nguyễn Văn Thương đã gửi mang sang cho tôi bản nhạc chép tay có lời đề tặng. Hóa ra, hơn 10 năm qua ông không quên điều mong mỏi của tôi và chọn dịp “Đêm đông” tròn 60 năm ra đời để gửi tặng tôi bản nhạc” – Bạch Yến nhớ lại cơ duyên với bản hit đầu tiên trong đời cô hát của mình.

Trong số những khán giả hâm mộ đặc biệt giọng ca Bạch Yến, có 2 sĩ quan quân đội Hoa Kỳ. Hai người này kết nối với Ed Sullivan Show, thông báo rằng họ tìm thấy một ngôi sao mới ở Việt Nam. Năm 1965, Ed Sullivan Show ký hợp đồng biểu diễn 2 tuần với Bạch Yến. Cô được mời qua Mỹ biểu diễn và trở thành người Việt Nam đầu tiên có mặt trên chương trình truyền hình Mỹ có tới gần 40 triệu người xem. Luôn xuất hiện trong tà áo dài trắng, Bạch Yến đã biểu diễn cùng các tên tuổi lừng danh như Beatles, Bob Hoge, Bing Crosby, Pat Boone, Rolling Stones…

Các hợp đồng nối tiếp nhau, 2 tuần kéo dài thành 12 năm du diễn khắp 46 tiểu bang của Mỹ và các nước Mexico,Venezuela, Colombia, Panama… Bạch Yến hồi tưởng về thành công của mình: “Công chúng châu Mỹ thích tôi vì tôi khác biệt với các ca sĩ châu Á cùng thời. Bên cạnh hát, tôi còn nói chuyện khiến họ cười và có khả năng nhảy múa. Để nhạc mục của mình đầy đặn, tôi học ngoại ngữ để có thể hát được 5 thứ tiếng (Pháp, Italia, Anh, Tây Ban Nha, Trung Quốc). Tôi không biết các ca sĩ khác thì thế nào, nhưng với tôi ngay từ khi mới bước lên sân khấu, tôi đã ý thức quyết liệt mình phải khác biệt, mình phải mới so với mọi người”. Cái ý thức quyết liệt về sự khác biệt ấy, phải chăng chính nó là phẩm chất tiên phong của một danh ca! Vào tuổi 30, Bạch Yến đã tới vị trí One Woman Show ở Mỹ (nghệ sĩ có thể làm live show một mình), để quản lý hoạt động âm nhạc của mình – phía sau cô có một ê-kíp chuyên nghiệp gồm ông bầu, người đại diện, ban quảng cáo… Sau này, nhiều người tiếc rằng, nếu Bạch Yến tiếp tục đi con đường âm nhạc phương Tây, có thể cô đã vào hàng ngôi sao của quốc tế.

Năm 1977, Bạch Yến có kỳ nghỉ hè ở Paris, ở đây cô gặp GS Trần Văn Khê và con trai ông là Trần Quang Hải. Lúc đó, nhà nghiên cứu âm nhạc, nhà dân tộc học Trần Quang Hải mới chỉ là một chuyên viên chưa có thành tựu, anh đang đắm đuối việc đo tần số âm thanh để tìm bí mật cách hát đồng song thanh của người Mông Cổ. Tình yêu sét đánh đến với nhà nghiên cứu âm nhạc, chỉ sau khi gặp 24 giờ, anh ngỏ lời cầu hôn Bạch Yến. Tưởng anh giỡn, cô cũng đùa cợt mà gật đầu. Ai ngờ anh đi in 400 thiệp cưới gửi khắp bạn bè thân quyến. Vừa cảm động, vừa ở tình thế bắt buộc, Bạch Yến quyết định ở lại Pháp lấy chồng. Khi được hỏi vì sao lại từ chối biết bao người đàn ông vây quanh mình, để dừng sự nghiệp đang đỉnh cao cho cuộc hôn nhân bất ngờ, Bạch Yến nói: “Tôi rất thích là đến khi cưới tôi rồi, anh Hải vẫn tưởng tôi chỉ là một ca sĩ tẹp nhẹp ở Sài Gòn. Chính vì việc không biết đến hào quang và tiếng tăm của tôi mà anh Hải yêu tôi được hồn nhiên và thực lòng. Khi về với nhau rồi, anh Hải luôn làm tôi cười, cuộc sống vì thế rất thú vị”.

Bạch Yến rảnh thì nghe kho tư liệu của chồng, cô choáng váng vì vẻ đẹp phong phú của âm nhạc truyền thống Việt Nam: “Tôi quyết định bỏ dòng nhạc phương Tây để trở về hát nhạc dân tộc, bởi yêu thứ âm nhạc đó, chứ không phải đây là lựa chọn “hy sinh” vì anh Hải”. Chuyển sang hát nhạc dân tộc – mấy chữ đơn giản đó tiêu đứt của Bạch Yến hơn một thập niên. “Hát Ngũ cung với các thức điệu luyến láy, luồn giọng cực khó về kỹ thuật thanh nhạc. Mà tôi quan niệm, tiếng hát không cất ra từ thanh quản mà cất ra từ tim, nên mình phải ngấm trọn vẹn văn hóa truyền thống, tôi mới dám hát”. Để hoàn toàn sống trong thế giới dân ca, hơn 10 năm Bạch Yến chỉ đóng cửa nghe đĩa tư liệu và học hát, học lấy âm theo các nghệ nhân. Thậm chí, tivi và radio có chương trình nhạc Tây cũng bị tắt để việc ngấm dân ca của cô không bị nhiễu. Bạch Yến tự hào: “Bạn có tin không, tôi sống hoàn toàn ở Pháp, nhưng lề lối nói chuyện, ứng xử, cách chào hỏi, nếp ăn uống… tôi nguyên bản nguyên gốc hơn cả chính cư dân bản địa của những vùng dân ca Việt Nam”.

Mỗi lần được hát dân ca là một lần hãnh diện

Tới giờ, Trần Quang Hải – Bạch Yến đã cùng nhau trình diễn trên 3.000 buổi hát dân ca khắp thế giới, họ cũng đã thu 8 đĩa hát 33 vòng, trong đó có đĩa được nhận giải thưởng Grand Prix du disque de l’Académie Charles Cros (Giải thưởng tối cao của Hàn Lâm viện đĩa hát Charles Cros). “Mỗi năm chúng tôi trình diễn hơn 100 buổi, khán giả hoàn toàn là người Tây phương. Đáng buồn là người Việt mình lại không yêu quý và quyến luyến âm nhạc dân tộc! Với tôi, mỗi lần được hát dân ca là một lần hãnh diện. Cách đi đứng, lời chào, cách hát của “dân ca xịn” đẹp đẽ và thanh nhã lắm”, Bạch Yến nói.



Đợt GS Trần Quang Hải giúp Việt Nam làm hồ sơ về Quan họ đề cử danh sách di sản UNESCO, vợ chồng ông có về Bắc Ninh chơi. Quý khách lắm, tỉnh nhà và đại diện Bộ Văn hóa tổ chức một buổi diễn của đoàn Quan họ đãi vợ chồng ông. Bạch Yến nhớ lại: “Chúng tôi ngồi nghe, im thít vì buồn quá. Quan họ gì mà có vũ đạo, đệm nhạc, hát bè??? Sau đó thì anh Hải có chê: “Hát thế này thì vui mắt lắm, nhưng nếu để giới thiệu về quan họ thì là thất bại! Vì nó không còn nguyên bản, không còn là truyền thống”. Tôi không biết những lời đó có làm thay đổi được suy nghĩ của những người đang làm Quan họ đó không?”.

Bạch Yến nói rằng, hơn 50 năm đứng trên sân khấu tới giờ này bà chưa từng nhép giọng, đã ra biểu diễn là hát live hoàn toàn. Dây thanh ở tuổi 70 chẳng có dấu hiệu trùng rão, giọng hát của bà vẫn mượt mà như nhung, kỹ thuật thanh nhạc của Bạch Yến được bồi đắp thêm bởi những bí kíp luyến láy, lấy hơi của các nghệ nhân dân gian – theo thời gian có thêm vẻ đẹp đằm sâu của trải nghiệm. Hỏi về bí quyết hát đẹp và bền bỉ, nữ danh ca nói thật đơn giản: “Tôi trọng khán giả, nên mỗi khi xuất hiện tôi đều chuẩn bị mình kỹ càng nhất, từ sức khỏe, giọng hát đến trang phục. Dù ngoài đời mình có mệt mỏi hay uể oải, đã lên sân khấu là phải tỏa sáng! Tôi luôn dặn, chỉ một lần hát dở là hàng chục năm cẩn thận với nghề của mình là bỏ đi. Nên lần nào hát tôi cũng cố gắng như lần đầu mình ra sân khấu chinh phục khán giả”.

Để không già, Bạch Yến tránh nghĩ đến tuổi tác. Bà mặc đẹp và luôn điệu đàng. “Tôi cứ muốn thêm kỷ niệm vào đây”- nữ danh ca chỉ cổ tay mang hơn chục cái vòng bạc nói vậy. Tới giờ, mỗi tuần bà vẫn có vài show hát, có những lần chỉ dừng qua nhà vài tiếng để đổi đồ rồi lại đi tiếp, bà tự giễu nhại rằng mình có lịch bay nhiều như tiếp viên hàng không! Còn người bạn đời – cũng là tri kỷ tri âm, cộng sự, bạn bè của bà thì luôn vững chãi và bao bọc ở phía sau, như con đường trở về ấm áp và an toàn. Hôn nhân của họ tới giờ này vẫn còn vẻ huyền hoặc của tình nhân, nếu người đi xa người ở nhà, hàng ngày họ vẫn viết thư vài lần để trò chuyện, gọi nhau ngọt lịm thân thương bằng từ “Ba” – “Má”. “Tính tôi hay chán lắm, nhưng ở hoài với anh Hải không thấy chán – tại ảnh giỏi quá!” – Bạch Yến cười khanh khách, nụ cười thật giòn và thanh xuân, đuôi mắt màu khói dài hút….

Trần Quang Hải kết hôn cùng nữ ca sĩ Bạch Yến ngày 17/6/1978 tại Paris (Pháp). Bạch Yến nổi tiếng với bài “Đêm Đông” vào năm 1957 và chuyên về nhạc ngoại quốc phương Tây lúc đầu của sự nghiệp cầm ca. Sau khi thành hôn với Trần Quang Hải, Bạch Yến chuyển sang dân ca và cùng phổ biến nhạc dân tộc với chồng khắp thế giới.




Nguyễn Quỳnh Hương
Hình ảnh
Hình ảnh
Hình đại diện của thành viên
VoChieu21
Global Moderator
Global Moderator
 
Bài viết: 840
Ngày tham gia: Thứ 3 Tháng 4 03, 2012 2:31 am
Đến từ: K1

Re: Bạch Yến và Đêm Đông

Gửi bàigửi bởi VoChieu21 » Thứ 2 Tháng 6 04, 2012 7:50 am

Hình ảnh
Hình ảnh
Hình đại diện của thành viên
VoChieu21
Global Moderator
Global Moderator
 
Bài viết: 840
Ngày tham gia: Thứ 3 Tháng 4 03, 2012 2:31 am
Đến từ: K1

Re: Bạch Yến và Đêm Đông

Gửi bàigửi bởi Tran Ngoc Anh » Thứ 2 Tháng 6 04, 2012 9:48 pm

Kính mời DĐ và VCH nghe bài Đêm đông do nữ danh ca Bạch yến hát bằng giọng miền Nam

http://tranquanghai.multiply.com/video/item/397
Hình đại diện của thành viên
Tran Ngoc Anh
Lớp 5
Lớp 5
 
Bài viết: 348
Ngày tham gia: Thứ 5 Tháng 4 05, 2012 2:28 am
Đến từ: K8

Re: Bạch Yến và Đêm Đông

Gửi bàigửi bởi VoChieu21 » Thứ 3 Tháng 6 05, 2012 6:31 am

:thankyou: NA, nghe thì cũng là lạ, nhưng nghe Bách Yến hát Đêm Đông bằng tiếng Nam thì cũng như nghe Kỳ Nữ Kim Cương ca Vọng Cổ bằng tiếng Bắc vậy :um:
Hình ảnh
Hình ảnh
Hình đại diện của thành viên
VoChieu21
Global Moderator
Global Moderator
 
Bài viết: 840
Ngày tham gia: Thứ 3 Tháng 4 03, 2012 2:31 am
Đến từ: K1


Quay về Nghệ Sĩ và Giai Thoại

Ai đang trực tuyến?

Đang xem chuyên mục này: Không có thành viên nào đang trực tuyến1 khách

cron