Bức tranh quê mẹ

TRẦN HOÀNG

 

 

 

  “Công đâu công uổng công thừa, 

Công đâu  gánh nước tưới dừa Tam Quan”…         

Có bao nhiêu con nước êm ả và cuồng nộ đă   chảy qua ḍng sông   Lại? Và đă có bao nhiêu thế hệ đời người nối tiếp   nhau sinh tồn, chiến   đấu và tưởng nhớ người “ra đi không hẹn ngày về”   trên mảnh đất Hoài   Nhơn một thời in dấu? Bức kư hoạ hoành tráng về miền   dừa bạt ngàn trung   du, đồi núi ấy lưu giữ đậm nét hơn trong tâm thức   những người con xa   xứ. Ngoài cái mênh mông đi vào ca dao dân tộc, nỗi êm   đềm của kư ức   tuổi thơ vẫn c̣n măi tiếng vọng về như lời nhắn nhủ   thầm th́ của nước   dừa tinh khiết, ngọt tràn theo đôi bờ của ḍng sông. Và   dường như điều   ấy đă luôn song hành bên ḍng đời xuôi ngược, đă   đến hồi viên măn trong   tiềm thức cội nguồn những kẻ hoài hương…          Tôi ghé chơi nhà một bác sĩ quê Hoài Nhơn   đang sống và làm việc   tại một bệnh viện ở thành phố Quy Nhơn, vào ngày nghỉ   khi anh đang chăm   sóc một “bức tranh quê”. Thú thật, bức tranh đẹp như   một… Hoài Nhơn thu   nhỏ! Lập tức, nó gợi trong tôi chuỗi h́nh ảnh từ   miền xa xăm kư ức… Đó   là cây dừa 3 thân có một không hai của anh. Cây dừa   được trồng trong   một chậu mỏng, men màu trắng xanh, đặt trang trọng nơi   pḥng khách và   rất phù hợp với không gian nhỏ, xinh xắn của kiến trúc   nhà ở đô thị.   Gặp tôi, anh nói ngay: “Đây là tác phẩm sống “Quê   Mẹ”, là h́nh ảnh đưa   nôi thời thơ ấu của ḿnh!” Tôi là người cùng quê   với anh và cũng xa quê   từ thuở nhỏ nên tôi hiểu và thấm thía điều anh nói.          Theo lời kể, cây dừa 3 thân là kết quả   của một buồng dừa thu   hái từ cây dừa mẹ có vóc dáng b́nh thường. Sau thời   gian trái già và   thêm một thời gian nữa để khô, nó nứt ra 3 mộng. Thấy   lạ, người nông   phu miền quê liền đem  trồng riêng vào một cái chậu,   nhưng không phải   chậu mà chính xác là một cái la-răn xe nhà binh của Mỹ   nằm lăn lóc nơi   góc vườn. Một chiếc nôi đầu đời bằng phế tích   chiến tranh. Từ đó, nó   được duy tŕ cuộc sống bằng sự chăm sóc đặc biệt   hơn, nhưng sự phát   triển lại không giống cuộc sống b́nh thường như đồng  loại xung quanh.   Năm lên sáu và đến bây giờ cũng thế, cây dừa 3 thân   mười tuổi này hăy   c̣n như một hài nhi trong khi chiếc la-răn đă dần mục   nát như chấm dứt   một quá khứ phi nghĩa…         

C̣n nhớ một lần, theo người lớn về thăm   quê, tôi đă thấy rất   nhiều thật nhiều những cây dừa mất ngọn, chỉ c̣n   thân chỏng chơ v́ bom   đạn. Bom nổ trên miền sơn cước Hoài Ân, bom rơi ở   đồng bằng Hoài Nhơn   và cả thuốc khai quang rải xuống. Ngoại tôi bảo rằng:   “Dừa cũng như   người, không biết bao nhiêu cây đă ngă xuống!” Sau 1975,   dừa được trồng   bổ sung. Hiện nay đă lên đến hàng trăm ngàn cây trên   toàn huyện Hoài   Nhơn và dĩ nhiên như huyền thoại về một người mẹ anh   hùng, dừa tiếp tục   nuôi dưỡng con người.        

 Trở lại với cây dừa 3 thân, một h́nh ảnh   của thời thanh b́nh mà   có lẽ nó phải đạt “giải A” trong bất kỳ cuộc   tŕnh diễn nông nghiệp hay   cuộc thi nào liên quan đến con người, chiến tranh và công   cuộc xây dựng   đầy khó khăn của đất nước để có một diện mạo   mới như hôm nay. Bởi trước   hết, đó là một minh họa thật đậm nét về ư thức sinh   tồn, về sự sống có   cả khổ đau và hạnh phúc của cây trái và của quê mẹ   B́nh Định.  Trong căn nhà khang trang mới xây với những chi tiết thoáng   nét hiện   đại của người bác sĩ, “bức tranh quê mẹ” của anh   vươn tàu lá xanh mướt   c̣n là nội tĩnh về sức mạnh “…ba cây chụm lại   thành ḥn núi cao” của   dân tộc Việt. Và trong cái nhất thể của   Thiên-Địa-Nhân ấy, một tâm sự   xuyên suốt được kư gởi vượt trên không gian lẫn thời   gian: trong cuộc   mưu sinh để khẳng định sự sống, con người vẫn luôn giữ ǵn bên ḿnh tấm   chân dung tráng lệ về nguồn cội mà nét chấm phá là   những bông hoa. Cũng   không ai phủ nhận được đây chính là mối t́nh không   lời về quê mẹ. Đó là   sự sống  của mọi người chứ không chỉ riêng ai.