Lễ hội Cha Thầy

 

 

Thủy đnh ở cha Thầy - Ảnh: Tố Uyn

Hội cha Thầy diễn ra từ ngy mng 5 đến mng 7-3 m lịch hng năm. Trong ngy hội, nhiều tăng ni từ cc nơi khc trong vng cng về đy dự lễ trong những bộ c-sa trang trọng, tay cầm gậy hoa, miệng tụng kinh trong tiếng m trầm đều.Cha Thầy, tn chữ l Thin Phc Tự, l cng trnh kiến trc đại biểu cho một quần thể cc di tch Phật - danh lam thắng cảnh, khu di tch cch mạng thuộc x Si Sơn, huyện Quốc Oai, tỉnh H Ty, cch H Nội 20 km về pha Ty Nam.

Lịch sử v kiến trc

Cha Thầy ban đầu chỉ l một am nhỏ gọi l Hương Hải am. Vua L Nhn Tng (1072-1127) đ cho xy dựng lại, gồm hai cụm cha: cha Cao (Đỉnh Sơn Tự) trn ni v cha Dưới (tức cha Cả, tn chữ l Thin Phc Tự). Đầu thế kỷ 17, Dĩnh Quận Cng cng hong tộc chăm lo việc trng tu, xy dựng điện Phật, điện Thnh; sau đ l nh hậu, nh bia v gc chung.

Cha Thầy l nơi lưu dấu tu hnh v chứng kiến qung đời sau cng cho đến ngy thot xc của vị cao tăng - Thiền sư Từ Đạo Hạnh.

Theo thuyết phong thủy, cha được xy dựng trn thế đất hnh con rồng. Cha quay mặt về hướng Nam. Pha trước cha, bn tri l ngọn Long Đẩu, lưng cha v bn phải dựa vo ni Si Sơn.

Cha Thầy rộng 2.400m2, gồm ba to nh chạy song song với nhau hnh chữ tam, dựng trn nền cao b đ hộc xanh, c hai dy hnh lang chạy km hai bn đầu hồi, với nghệ thuật kiến trc, điu khắc kh độc đo mang phong cch kiến trc nghệ thuật của thế kỷ XVIII.

Cổng vo cha Cao - Ảnh: L.Thoại

Điều đặc biệt l ta Bảo điện nguy nga, đồ sộ chỉ c 36 lỗ đục, gỗ được xếp chồng ln nhau, nhưng rất kin cố, vững chắc. Mi cha được lợp bằng ngi cổ, kiểu mũi hi. Tương truyền rằng, ngi lợp ny được lấy từ cha Ty Phương, cch đ 7km về hướng Ty. Mặc d qung đường di như vậy, nhưng năm xưa, ngi lợp được chuyển tay nhau theo kiểu nối dy v chỉ trong một ngy, vừa vận chuyển, vừa lợp.

Lưng chừng ni Thầy l cha Cao hay cn gọi l Đỉnh Sơn Tự (vốn l Hiển Thụy Am) l nơi Từ Đạo Hạnh đến tu đầu tin. Cha nằm vo vị tr đẹp trong khu vực với ta kiến trc gồm 3 gian, c gc chung cao, vch cha c nhiều bt tch cc danh nho.

Pha trn cha Cao c một mặt bằng gọi l chợ Trời với nhiều tảng đ hnh bn ghế, kệ by hng, ly rượu,... trong đ c một phiến đ nhẵn l được gọi l bn cờ tin.

Từ cha Cao, đi vng ra pha sau l hang Cắc Cớ huyền nhiệm. Hang kh su, lại hẹp v tối, muồn vo hang phải mang theo đuốc v lửa, cng xuống su hang cng cao, cng rộng, với nhiều ngc ngch, lối đ ru phong trơn tuột với những cột đ sng long lanh như được khảm bạc dt vng, những m thanh tưởng như từ ci m vọng ln, những lỗ thng ra ngoi hang để nh sng luồn vo nhảy ma trong mn đm v tận cng của hng động, tục truyền vẫn cn hi cốt của qun nh Triệu do Lữ Gia chỉ huy trong cuộc chiến chống lại nh Hn từ đầu thế kỷ thứ 2 trước Cng Nguyn.

Cổng trời ở hang Cắc Cớ - Ảnh: L.Thoại

Từ hang Cắc Cớ, men theo sườn ni qua hng cy đại gi l đến đền Thượng, nơi thờ thnh Văn Xương v cũng l nơi hội họp của Đng Kinh Nghĩa Thục xưa kia. Gần đền Thượng c hang Bụt Mọc với nhiều tảng đ được thời gian bo mn trng như tượng Phật. Tiếp đ l hang B với lối vo m u. Cch một đoạn l đến hang Gi với những ngọn gi thổi thng thốc cả hai đầu.

Ở chn ni pha Ty cn c cha Bối Am, cn gọi l cha Một Mi, cha c tn như vậy l v cha chỉ c một mi ngi, mặt sau cha dựa vo vch ni. Hang Thnh Ha nằm lưng chừng ni đ, lối vo hang chnh vnh, nhỏ hẹp, lờ mờ vẻ huyền b, cng nhn kỹ vo vch đ trong hang, cng thấy c nhiều vết lm, đ l: Vết đầu, vết chn v vết tay, năm xưa Thiền sư Từ Đạo Hạnh đ tỳ vo lc giải thi (la khỏi xc). Bn cạnh đ c hang Ht Gi, thềm đ Thi Lo ...

Lễ hội cha Thầy

Nghi lễ đầu tin l lễ tắm tượng, được tiến hnh trước ngy mồng 7-3 m lịch. Tham dự lễ ny l cc nh sư, tăng ni phật tử v đng đảo nhn dn. Trong hương khi nghi ngt, nước tinh khiết được đem tới trước bn thờ. Nh sư trụ tr cng những người gip việc lấy khăn vải đỏ sạch nhng vo nước v lau cẩn thận tượng. Mọi hnh động diễn ra hết sức tỉ mỉ, cẩn thận v trang nghim. Trong lc lau, nh sư cng người gip việc lun lầm rầm niệm Phật. Tăng ni phật tử cng nhn dn xung quanh đều chắp tay hướng về pha tượng nghim trang cầu khẩn.

Tắm Phật xong, người ta lau rửa lun cc đồ tế kh trn cc ban thờ. Nước tắm Phật được vẩy ra khắp nơi như mưa của đức Phật để người khang vật thịnh. Chiếc khăn dng tắm Phật được chia nhau về lm ba cho trẻ nhỏ trnh khỏi những ma t m kh.

Tiếp đến l lễ cng Phật v chạy đn. Đy l một nghi lễ lớn, quan trọng nhất v gy ấn tượng nhất ở hội cha Thầy. Nghi lễ ny l một diễn xướng c tnh chất tn gio với sự phối hợp của cc nhạc cụ. Cc lễ vật chnh được dng ln ban thờ cng hng trăm lễ vật khc nhau của khch thập phương dự hội với đủ mu sắc của cc loại hoa quả, oản, bnh, xi lung linh trong khi nhang v đn nến. Người xem bị cuốn ht bởi sự hấp dẫn của n như c một ma lực no đ li ko.

Sau đ cc nh sư với bộ o c sa sang trọng, tay cầm gậy hoa biểu diễn những bước ma lượn vng trn, bước nhanh, bước chậm thể hiện một chuyến đi khng ngừng của kiếp người để vươn tới điều cao đẹp. Trong khung cảnh như mờ ảo xa vời, cc nh sư vừa đi vừa ma ht theo dn nhạc đệm v tiếng m tụng kinh.

Hội cha Thầy khng chỉ c những nghi thức tn gio. Ở đy cn c tr ma rối nước với những cảnh ma ln, ma rồng, cảnh xay thc, gi gạo, chọi tru được cc nghệ nhn đưa vo thật gần gũi, sinh động v hấp dẫn, mang đậm sắc thi dn gian.